CYNGOR CYMUNED LLANSADWRN
Cofnodion cyfarfod Cyngor Cymuned Llansadwrn a gynhaliwyd drwy MS Teams am 7.00 p.m. nos Fercher 5ed Tachwedd, 2025.
Presennol:
Cadeirydd: Cynghorydd C. Jones
Cynghorwyr: W. Davies, H. Evans, L. Rowlands
Cynghorydd Sir A. Davies
1. Ymddiheuriadau
Cynghorydd J. Evans, Cynghorydd C. Powell
2. Cofnodion y cyfarfod blaenorol a materion nad oeddent wedi’u cynnwys ar yr Agenda
Derbyniwyd y cofnodion fel rhai cywir.
3. Datganiad o Fuddiant
Cynghorydd Sir A. Davies – Green GEN Cymru
Cynghorydd L. Rowlands – Ystafell Ddarllen Llansadwrn, Cornwallis
Cynghorydd C. Jones – Green GEN Cymru
4. Materion yn codi o’r cofnodion:
4.2 Ystafell Ddarllen Llansadwrn
Anfonwyd y Fantolen ar gyfer 2024/2025 at y Comisiwn Elusennau. Penodwyd Cadeirydd ac Ysgrifennydd newydd ar gyfer yr Ystafell Ddarllen. Y Clerc i drefnu i’r Cadeirydd newydd gael copi o’r Cyfansoddiad. Roedd digwyddiad Nadolig yn cael ei drafod, o bosibl canu carolau, roedd Siôn Corn yn cael ei drefnu gan y Rotary. Cytunwyd i gael costau gosod WiFi yn yr Ystafell Ddarllen, byddai hyn o gymorth gyda digwyddiadau a hefyd o gymorth i unrhyw un yn y pentref a oedd yn ei chael hi’n angenrheidiol i weithio o gartref.
8. Cyffordd Brownhill
Dim byd pellach i’w adrodd. Roedd y Clerc yn trefnu cyfarfod rhwng y Cyngor Cymuned a’r Ymddiriedolaeth Goedlannau. Gobeithio y gall rhywun fynychu cyfarfod nesaf y Cyngor Cymuned.
8 (1) Maes Chwarae Llansadwrn
Dim problemau i’w hadrodd. Roedd mieri yn yr ardal ond mae rhywun wedi’u clirio o ochr yr adeilad newydd.
8 (iii) Gwefan
Dim byd i’w adrodd.
8 (2) Problemau Priffyrdd
Mae’r tyllau yn y ffordd yn parhau i fod yn broblem fawr. Gallai’r sglodion ar y ffordd ger Waungelli fod yn gyfrifoldeb y tirfeddiannwr. Cytunodd y Cynghorydd Sir i holi am ragor o wybodaeth ynghylch problemau o’r fath, mae’n broblem mewn llawer o leoedd lle mae dŵr ar eiddo rhywun yn cludo sglodion allan i’r briffordd. Roedd y gwrych islaw Waungelli wedi cael ei adrodd.
8 (5) Gwyrdd GEN Cymru
Roedd pobl leol yn parhau i dderbyn ceisiadau am arolygon, gyda’r llythyrau’n cael eu hanfon â danfoniad cofnodedig. Roedd grŵp wedi’i anfon o bob Cyngor Cymuned/Tref lle’r oedd tyrbinau gwynt, ac ati yn broblem. Roedd cofnodion pob cyfarfod a gynhaliwyd ganddynt wedi’u hanfon at bawb. Y Clerc i drefnu i’w cofnodion gael eu rhoi ar ein gwefan. Roedd cyfarfod o’r enw Cyfiawnder i Gymru yn cael ei gynnal ar 29ain Tachwedd.
8 (6) Cyfethol
Cytunwyd i dynnu hwn oddi ar yr Agenda.
8 (7) Contract torri glaswellt
Anfonwyd copïau o’r Contract ar gyfer y llynedd a’r Anfoneb a dderbyniwyd at bob aelod er mwyn llunio Contract i hysbysebu’r gwaith erbyn diwedd mis Mawrth 2026.
8 (8) Gardd Gymunedol
Dim diweddariadau pellach i’w hadrodd.
5. Gohebiaeth
(1) Cyngor Sir Caerfyrddin – Cais Cynllunio PL/09999 – Sawna, Llwynbwch, Llansadwrn
(2) Un Llais Cymru – argyfwng costau byw
(3) Cyngor Sir Caerfyrddin – arolwg Rheoli Tir
(4) Diweddariadau Cyngor Sir Caerfyrddin
(5) Tywi, Brynbuga – diweddariad peilonau
(6) Ymgynghoriad Llywodraeth Cymru
(7) Un Llais Cymru – Adran 6 Bioamrywiaeth
(8) Cau Ffordd Argyfwng C2169
(9) Adolygiad o’r Trefniadau Etholiadol
(10) Diweddariadau Cyngor Sir Caerfyrddin
(11) Cau ffordd dros dro C2169
(12) Cyfarfod ardal Un Llais Cymru
(13) Argyfwng costau byw Un Llais Cymru
(14) Gwybodaeth Biwro Cyngor Sir Caerfyrddin
6. Adroddiadau
(a) Adroddiad gan y Cynghorydd Sir
(a) rhif ffôn argyfwng 0300 333 2222
(b) Bysiau Dolau Tywi – angen gwirfoddolwyr
(c) Green GEN Cymru – yn trafod yn y Cyngor llawn
(b) Adroddiad gan Cyswllt Cornwallis
Rhoddodd y Cynghorydd L. Rowlands ddiweddariad ynghylch Cornwallis. Roedd trafodaethau’n parhau gyda Thai Bro Myrddin a hefyd datblygwr preifat. Roedd y posibilrwydd o wneud gwaith yn y Plasty yn cael ei drafod a rhoi’r adeilad i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Gobeithio y bydd newyddion pendant y flwyddyn nesaf ac efallai y gallwn symud ymlaen â’r prosiect parhaus hwn.
7. Cyllid
(a) Taliadau
Cyflogau/treuliau Clercod – £501.60
HMRC/NIC – £129.95
We Dig Media – £576.00
Defib World – £243.79
Torch Pabi – £30.00
(b) Rhoddion
Derbyniwyd ceisiadau gan y canlynol:
Apêl deganau blynyddol Cyngor Sir Caerfyrddin, Y Lloffwr, ac eisteddfod yr Urdd. Bob mis Tachwedd rydym yn rhoi £250.00 i Fynwent Eglwys Llansadwrn. Trafodwyd y ceisiadau hyn a chytunwyd i roi’r rhodd flynyddol i Fynwent Eglwys Llansadwrn.
(a) Llofnodi adroddiadau incwm a gwariant/datganiadau banc chwarterol
Byddai adroddiad ariannol wedi’i ddiweddaru yn cael ei anfon at bawb ar ôl derbyn Datganiadau Banc.
(b) Cyllidebau – 2026/2027 a’r praesept
Trafodwyd y praesept yn fyr ond byddai angen ei gwblhau yng nghyfarfod mis Ionawr.
Taliadau’r Cynllun Ariannol Annibynnol
Anfonwyd e-bost er mwyn i Gynghorwyr allu derbyn neu wrthod treuliau.
Archwiliad 2024/2025
Adroddiad ac arfarniad archwilio’r Archwilydd Cyffredinol
Rwy’n ardystio fy mod wedi cwblhau’r archwiliad o’r Ffurflen Flynyddol ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2025 Cyngor Cymuned Llansadwrn. Cynhaliwyd fy archwiliad ar ran Archwilydd Cyffredinol Cymru ac yn unol â gofynion Deddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2004 (Deddf 2004) a chanllawiau a gyhoeddwyd gan Archwilydd Cyffredinol Cymru.
Barn archwilio: Cymwysedig
Ac eithrio’r materion a adroddir isod yn fy Sail dros Gymhwyster, ar sail fy archwiliad, yn fy marn i nid oes unrhyw faterion wedi dod i’m sylw i roi achos pryder, mewn unrhyw agwedd berthnasol, bod y wybodaeth a adroddir yn y Ffurflen Flynyddol hon:
• heb ei pharatoi yn unol ag arferion priodol;
• nad yw gofynion deddfwriaethol a rheoleiddiol perthnasol wedi’u bodloni;
• nad yw’n gyson â threfniadau llywodraethu’r Cyngor; a
• nad oes gan y Cyngor drefniadau priodol ar waith i sicrhau economi, effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd yn ei ddefnydd o adnoddau.
Sail y Cymhwyster
Datganiad Cyfrifyddu
Ni allaf ddod i gasgliad ynghylch a yw’r Datganiad Cyfrifyddu yn cyflwyno derbyniadau a thaliadau a sefyllfa ariannol y Cyngor yn gywir ai peidio:
• Nid yw’r Cyngor wedi rhoi esboniad digonol o’r amrywiadau rhwng cyfrifon y flwyddyn gyfredol a’r flwyddyn flaenorol.
Datganiad Llywodraethu Blynyddol
Yn fy marn i, nid yw’r Datganiad Llywodraethu Blynyddol yn gyson â rheolaethau mewnol a threfniadau llywodraethu’r Cyngor ar gyfer y flwyddyn:
• Honiad 2: Mae Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 yn ei gwneud yn ofynnol i’r Cyngor greu a chyhoeddi cynllun ar gyfer hyfforddi cynghorwyr a staff. Mae Llywodraeth Cymru yn darparu canllawiau statudol ar hyn, sy’n nodi bod yn rhaid i’r cynllun gael ei gymeradwyo gan y cyngor llawn ac mae’n cynnwys manylion am y math o hyfforddiant, nifer y cyfranogwyr, yr amserlen a’r gost. Nid yw’r Cyngor wedi cyflawni ei rwymedigaeth o dan Ddeddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 i greu a chyhoeddi cynllun hyfforddi ar gyfer aelodau.
• Honiad 3: Mae Adran 50 o Ddeddf Comisiwn Democratiaeth a Ffiniau Cymru ac ati 2013 yn ei gwneud yn ofynnol i’r Cyngor gyhoeddi ei gyfrifon wedi’u harchwilio ar-lein. Mae Rheoliad 5 o Reoliadau Cyfrifon ac Archwilio (Cymru) 2014 yn ei gwneud yn ofynnol i’r Cyngor gyhoeddi’r Datganiad Llywodraethu Blynyddol ochr yn ochr â’r cyfrifon. Mae Rheoliad 15 o Reoliadau 2014 yn ei gwneud yn ofynnol i’r Cyngor gyhoeddi, ynghyd â’r cyfrifon, unrhyw dystysgrif, barn, neu adroddiad a gyhoeddwyd, a roddwyd neu a wnaed gan yr Archwilydd Cyffredinol.
Nid yw’r Cyngor wedi cyhoeddi cyfrifon 2023-24 a barn archwilio eto.
• Honiad 6: Nid yw’r Cyngor wedi darparu tystiolaeth ei fod wedi cyfrifo ei ofyniad cyllidebol yn unol â Deddf Cyllid Llywodraeth Leol 1992 a bod y praesept wedi’i osod yn unol â’r gyllideb. Mae’r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i’r Cyngor ystyried ei incwm a lefel ei gronfeydd wrth gefn wrth osod ei ofyniad cyllidebol. Rydym yn argymell bod y Cyngor yn gosod cyllideb yn unol â’r Ddeddf.
Materion ac argymhellion eraill
Tynnaf sylw’r Cyngor at y materion a’r argymhellion canlynol nad ydynt yn effeithio ar fy marn archwilio ond y dylai’r Cyngor fynd i’r afael â nhw.
Cyhoeddi gwybodaeth
Rydym yn argymell bod y Cyngor yn adolygu ei drefniadau cyhoeddi i sicrhau bod yr holl ddogfennau perthnasol yn cael eu cyhoeddi cyn gynted â phosibl.
Sieciau heb eu Cyflwyno
Mae’r Cyngor wedi diwygio’r balans a ddygwyd ymlaen ar gyfer 2024-25 o £18 am ganslo siec a ysgrifennwyd yn 2023-24 ond na chafodd ei chyflwyno.
Rydym yn argymell bod y Cyngor yn adolygu’r canllawiau sydd wedi’u cynnwys yng Nghanllaw’r Ymarferwyr ar gyfer trin sieciau heb eu cyflwyno yn gywir.
Nid oes unrhyw faterion pellach yr hoffwn eu tynnu i sylw’r Cyngor.
8. Unrhyw faterion eraill
Torch Pabi
Anfonir manylion y Gwasanaeth at y Cadeirydd.
9. Dyddiad y cyfarfod nesaf
Cynhelir y cyfarfod nesaf trwy MS Teams am 7.00 p.m. ar ddydd Mercher 7 Ionawr, 2026.